Çin’den Tedarikte Incoterms Rehberi : FOB, EXW, CIF, DAP, DDP Nasıl Seçilir?

Hangi Incoterms'leri bilmeliyim?

Incoterms (International Commercial Terms), Çin’den Türkiye’ye ithalat yaparken “kim neyi öder, risk nerede kime geçer, taşıma ve gümrük sorumluluğu kimdedir?” sorularını netleştirir. Birçok ithalatçı için sürpriz maliyetlerin kaynağı ürün fiyatı değil, yanlış Incoterm seçimidir.

cindenyedekparca.com olarak Çin’den tedarik süreçlerinde (ürün & üretici bulma, tedarikçi doğrulama, numune, QC, konsolidasyon, sevkiyat & evrak) en hızlı kazanç sağlayan adımlardan birinin “doğru Incoterm + doğru maliyet planı” olduğunu görüyoruz. Ürününüzü ve hedef teslim noktanızı paylaştığınızda, size en doğru modeli (FOB/CIF/FCA/DAP/DDP) ürün riskine göre netleştiriyoruz.

Incoterms Neden Bu Kadar Önemli?

Incoterms seçimi doğrudan şunları etkiler:

• Toplam landed cost (ürün + lojistik + liman masrafları + gümrük + iç nakliye)

• Hasar/kayıp riskinde sorumluluk (sigorta kimin?)

• Çin çıkış evraklarını ve ihracat gümrüğünü kimin yöneteceği

• Türkiye tarafında gümrük sürecinin netliği ve gecikme riski

• Teslim süresi ve operasyon yükü

  
  

Bir teklifin gerçek anlamı şu soruyla anlaşılır: “Bu fiyat hangi Incoterm’e göre, hangi liman/teslim noktasına kadar?”

Incoterms Türleri: Kısaca Mantığı

Incoterms toplam 11 kuraldır. Bir kısmı tüm taşıma türlerinde (hava/deniz/kara/demir) kullanılır; bazıları sadece deniz taşımacılığı içindir. Hepsini ezberlemek zorunda değilsiniz. Bu incoterms rehberi ile en çok kullanılanları kısaca özetleyeceğiz.

Çin’den tedarikte pratikte en çok karşılaşılanlar: FOB, FCA, CIF, EXW, DAP, DDP’dir.

EXW (Fabrikadan Teslim) Ne Zaman Mantıklıdır?

EXW’de satıcı sadece ürünü kendi tesisinde hazır eder. Yükleme, Çin iç nakliye, Çin ihracat evrakları, çıkış gümrüğü, navlun, sigorta, varış masrafları ve Türkiye gümrüğü alıcıdadır.

EXW, ileri seviye ithalatçılarda maliyet kontrolü sağlayabilir. Ancak yeni başlayanlar için Çin’de ihracat süreçlerinin yönetimi zorlayıcı olabilir. Bu yüzden birçok senaryoda EXW yerine FCA daha pratik sonuç verir.

FCA (Taşıyıcıya Teslim) Neden Daha Sağlıklıdır?

FCA’da satıcı ürünü belirlenen noktada alıcının taşıyıcısına teslim eder. Bu, Çin çıkış operasyonlarını daha “kontrollü” hale getirir. Özellikle tedarikçi ile “EXW teklif aldım ama çıkış evraklarını kim hazırlayacak?” belirsizliğini bitirir.

FOB (Gemiye Yüklenmiş Teslim) Çin’den İthalatta Neden Çok Kullanılır?

FOB, deniz taşımacılığında en yaygın modellerdendir. Satıcı Çin’de ürünü çıkış limanında gemiye yükleyene kadar sorumludur. Ürün gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer.

FOB çoğu ithalatçı için “denge” sağlar:

• Çin tarafında çıkış evrakları ve liman işlemleri satıcıda kalır

• Alıcı, navlun ve Türkiye tarafını kendi kontrol eder

• Toplam maliyet daha şeffaf planlanır

  
  

CIF (Navlun + Sigorta Dahil) Ne Anlama Gelir?

CIF’te satıcı navlun ve sigortayı ayarlar; ancak risk yine Çin’de gemiye yüklemede alıcıya geçer. CIF, “Çin tarafı navlunu ayarlasın” diyen firmalara pratik gelebilir. Burada kritik nokta; sigorta kapsamı, navlun kalemleri ve varış masraflarının netliğidir.

DAP ve DDP: “Kapıya Kadar” Görünür, Detayı Hayat Kurtarır

DAP’te satıcı ürünü belirlenen yere getirir; boşaltma genellikle alıcıdadır.DDP’de satıcı, ithalat vergileri dahil her şeyi üstlenir (en alıcı-dostu gibi görünen model).

Önemli pratik: DDP en çok yanlış anlaşılan terimdir. Türkiye’de GTİP, beyan ve vergilerin mevzuata uygun yönetildiğinden emin olmak gerekir. Bazı ürünlerde DAP + kontrollü gümrükleme daha sağlıklı olabilir. Bu tip kararlar ürün grubuna göre değişir.

Çin’den Tedarikte En Doğru Incoterm’i Nasıl Seçersiniz?

Basit bir karar mantığı:

• Operasyonu ben yöneteyim, maliyeti kontrol edeyim: genelde FOB veya FCA

• Çin tarafı navlun+sigortayı ayarlasın, ben Türkiye’de gümrük ve iç nakliyeyi yöneteyim: genelde CIF

• Her şey kapıya gelsin, ben minimum operasyonla ilerleyeyim: DAP/DDP (detaylar yazılı netleşmeli)

Bu karar; ürün tipine (ör. otomotiv yedek parça, elektronik, makine ekipmanı), sevkiyat yöntemine ve teslim noktasına göre değişir.

cindenyedekparca.com Bu Süreçte Nasıl Destek Olur?

Incoterms seçimi tek başına yeterli değildir; doğru plan, doğru tedarikçi ve doğru evrakla birleşmesi gerekir. Bizim sahada uyguladığımız akış genelde şu şekilde ilerler:

• Ürün & üretici bulma (supplier match)

• Tedarikçi doğrulama (belge + kapasite + geçmiş)

• Numune ve revizyon yönetimi

• 3 aşamalı kalite kontrol (PPI/DUPRO/PSI)

• Konsolidasyon (çok tedarikçili siparişlerde maliyet düşürme)

• Sevkiyat & evrak (Türkiye’ye uyumlu dosyalama)

  
  

Eğer teklif aldığınız bir ürün varsa, sadece ürün fiyatını değil; Incoterm’e göre gerçek toplam maliyeti ve riskleri birlikte değerlendirebiliriz. Bu değerlendirme genelde “en hızlı fark yaratan” adımdır.

Sonuç

Incoterms’i doğru anlamak, Çin’den tedarikte sürpriz masrafları ve riskleri ciddi ölçüde azaltır. FOB, FCA, CIF, EXW, DAP veya DDP… hangisi sizin için doğru; ürününüze, teslim hedefinize ve operasyon kabiliyetinize bağlıdır. Ürününüzü ve hedef teslim noktanızı paylaştığınızda, size en doğru modeli ve maliyet mantığını net bir şekilde çıkarabiliriz.